Teknoloji ipuçları, pratik çözümler

Windows 10/11'i Hızlandırmanın En Etkili Yolları

Bilgisayar açılışı iki dakika sürüyorsa, dosya gezgini tıklamalarda donuyorsa ya da tarayıcı sekmeleri geç yükleniyorsa sorun genellikle donanımda değil, arka planda çalışan gereksiz yüklerde. Aşağıdaki adımlar hem Windows 10 hem Windows 11 için geçerli ve hiçbiri için ek program satın almanız gerekmiyor.

Windows neden zamanla yavaşlar?

İlk kurulumda temiz olan bir sistem, aylar içinde şu yükleri toplar: otomatik başlayan uygulamalar, arka planda güncelleme arayan servisler, tarayıcı eklentileri, dolmuş bir sistem diski ve güncellenmemiş sürücüler. Yani "windows hızlandırma" dediğimiz şey aslında tek bir sihirli ayar değil, bu yüklerin tek tek azaltılması.

Donanım mı yazılım mı sorunlu, nasıl anlarım?

Görev Yöneticisi'ni açın (Ctrl + Shift + Esc) ve Performans sekmesine bakın. Boştayken:

  • Disk %100'e sabitlenmişse ve diskiniz HDD ise sorunun büyük kısmı donanımdır; SSD geçişi en büyük farkı yaratır.
  • Bellek %85 üstündeyse RAM yetersizdir ya da bir uygulama sızıntı yapıyordur.
  • CPU boştayken %20-30 arasında geziniyorsa arka planda gereksiz bir şey çalışıyordur; yazılım tarafına bakın.

Adım adım hızlandırma

  1. Başlangıç programlarını temizleyin. Görev Yöneticisi > Başlangıç uygulamaları sekmesinde "Başlangıç etkisi" sütununu kullanın. Yüksek etkili olanlardan gerçekten her açılışta gerekmeyen ne varsa devre dışı bırakın: iletişim uygulamaları, oyun başlatıcıları, bulut senkronizasyon araçları, yazıcı yardımcı programları. Devre dışı bırakmak silmek değildir; uygulamayı elle açtığınızda yine çalışır.

  2. Arka plan uygulama izinlerini kısın. Ayarlar > Uygulamalar > Yüklü uygulamalar listesinden bir uygulamanın üç noktasına tıklayıp Gelişmiş seçenekler içinden "Arka plan uygulama izinleri"ni Hiçbir zaman yapabilirsiniz. Bildirim gelmesi gerekmeyen uygulamalarda bunu uygulayın.

  3. Gerçekten kullanmadığınız programları kaldırın. Üretici bilgisayarlarında gelen deneme sürümü antivirüsler, "sistem hızlandırıcı" araçları ve araç çubukları en çok yavaşlatan gruptur. Aynı işi yapan iki antivirüs varsa birini mutlaka kaldırın; ikisi birbirini tarar ve disk sürekli meşgul olur.

  4. Sistem diskinde yer açın. C: sürücüsünde en az %15 boş alan kalmalı. Ayarlar > Sistem > Depolama içindeki Depolama Duyarlığı'nı açın; geçici dosyaları ve geri dönüşüm kutusunu otomatik boşaltır. "Önceki Windows kurulumu" klasörü onlarca GB tutabilir, güncellemeden memnunsanız temizleyebilirsiniz.

  5. Görsel efektleri azaltın. Başlat'a "gelişmiş sistem ayarları" yazın, Performans > Ayarlar'a girin ve "En iyi performansı ayarla"yı seçin; ardından "Ekran yazı tiplerinin kenarlarını düzgünleştir"i tekrar işaretleyin, yoksa yazılar tırtıklı görünür. Eski donanımda gözle görülür fark yaratır.

  6. Sürücüleri ve Windows'u güncelleyin. Özellikle ekran kartı ve yonga seti sürücülerini üreticinin sitesinden alın. Windows Update içindeki isteğe bağlı güncellemeler kısmına da bakın. Sürücü güncelleyici programlar yerine elle indirmek daha güvenli.

  7. Diski doğru şekilde bakımdan geçirin. HDD kullanıyorsanız "Sürücüleri Optimize Et" aracıyla birleştirme yapın. SSD'de bu araç TRIM komutu gönderir, elle birleştirme yapmayın. Aynı yerden haftalık otomatik zamanlama kurabilirsiniz.

  8. Güç planını kontrol edin. Masaüstünde Denetim Masası > Güç Seçenekleri'nden Yüksek Performans'ı seçin. Dizüstünde ise Ayarlar > Sistem > Güç ve pil bölümünden güç modunu "En iyi performans" yapın; fişe takılıyken bu ayar işlemcinin frekansını düşürmesini engeller.

  9. Isınmayı gözden geçirin. Sıcaklık yükseldiğinde işlemci kendini yavaşlatır ve hiçbir yazılım ayarı bunu telafi etmez. Fanlar gürültülüyse ve kasa sıcaksa toz temizliği yapmak, aşırı ısınma sorunlarına ayrılmış rehberdeki adımları izlemek performansı doğrudan geri getirir.

  10. Tarayıcıyı ayrı ele alın. "Bilgisayarım yavaş" şikâyetinin büyük kısmı aslında tarayıcı kaynaklıdır. Kullanmadığınız eklentileri kaldırın, aynı anda açık sekme sayısını azaltın; Chrome'un zamanla yavaşlaması için yazılmış çözümler bu konuda daha ayrıntılı.

Sık yapılan hatalar

  • "Registry temizleyici" kullanmak. Ölçülebilir bir hız kazancı sağlamaz, buna karşılık yanlış silinen bir kayıt açılış hatası doğurabilir.
  • Windows Update'i tamamen kapatmak. Kısa vadede rahatlatır, uzun vadede güvenlik açıkları ve uyumsuzluk yaratır. Yalnızca güncelleme saatini erteleyin.
  • Servisleri rastgele devre dışı bırakmak. İnternette dolaşan "kapatılacak servisler" listeleri sürüm sürüm değişir; ses, yazıcı veya ağ hizmeti kapanabilir. Ne yaptığını bilmediğiniz servise dokunmayın.
  • Sanal belleği (pagefile) kapatmak. RAM'i bol diye kapatmak bazı uygulamaların çökmesine yol açar. Yönetimi Windows'a bırakın.
  • SSD'yi tamamen doldurmak. Boş alan azaldıkça yazma hızı düşer. Aynı mantık USB belleklerde de geçerlidir.
  • Ayn
    Faydalı bağlantılar